Dạy máy tính nói tiếng cá voi

Sâu dưới đại dương, cá nhà táng phát ra những tiếng lách cách theo các khuôn mẫu nghe gần như máy móc, những chuỗi âm dồn dập mà giới nghiên cứu gọi là coda. Suốt nhiều thập kỷ, các tiếng lách cách ấy chỉ bị coi là tạp âm. Giờ đây, một dự án nghiên cứu quốc tế lớn đang thử một việc tham vọng hơn nhiều: dạy trí tuệ nhân tạo tìm ra cấu trúc, và biết đâu cả ý nghĩa, bên trong chúng.

समुद्र की गहराई में स्पर्म व्हेल एक दूसरे की तरफ़ ऐसे पैटर्न में क्लिक करती हैं जो लगभग किसी मशीन जैसे लगते हैं, तेज़ आवाज़ों के छोटे झुंड जिन्हें शोधकर्ता कोडा कहते हैं। दशकों तक इन क्लिकों को सिर्फ़ शोर समझा गया। अब एक बड़ी अंतरराष्ट्रीय शोध परियोजना कहीं ज़्यादा बड़ा काम कर रही है: कृत्रिम बुद्धिमत्ता को यह सिखाना कि वह इन आवाज़ों के अंदर कोई ढाँचा, शायद कोई मतलब भी, ढूँढ निकाले।

Nhóm nghiên cứu thu hàng nghìn giờ tiếng cá voi bằng micro dưới nước và các thẻ gắn tự động, rồi đưa dữ liệu vào những mô hình học máy vốn được xây để dịch các ngôn ngữ xa lạ của con người mà không cần từ điển. Kết quả ban đầu cho thấy coda của cá nhà táng có thể ghép các đơn vị nhỏ lại theo cách từ ngữ của con người ghép các âm, và một số tiếng lách cách dường như đổi khác đôi chút tùy hoàn cảnh, gần giống một ngữ điệu.

टीम पानी के अंदर लगे माइक्रोफ़ोन और रोबोटिक टैग की मदद से व्हेल के क्लिकों के हज़ारों घंटे रिकॉर्ड करती है, फिर वह डेटा ऐसे मशीन लर्निंग मॉडलों को देती है जो असल में बिना शब्दकोश के अलग अलग इंसानी भाषाओं का अनुवाद करने के लिए बनाए गए थे। शुरुआती नतीजे बताते हैं कि स्पर्म व्हेल के कोडा शायद छोटे टुकड़ों को उसी तरह जोड़ते हैं जैसे इंसानी शब्द आवाज़ों को जोड़ते हैं, और कुछ क्लिक मौक़े के हिसाब से हल्के बदल जाते हैं, लगभग आवाज़ के लहजे की तरह।

Chưa ai dám nói đã có một cuốn từ điển cá voi hoàn chỉnh. Nhưng lần đầu tiên, các nhà nghiên cứu có một giả thuyết thật sự và kiểm chứng được: rằng đâu đó bên trong những tiếng lách cách ấy có một cấu trúc thật, đang chờ đúng phương pháp để mở ra.

अभी कोई यह दावा नहीं कर रहा कि व्हेल का पूरा शब्दकोश बन गया है। लेकिन पहली बार शोधकर्ताओं के पास एक असली, जाँची जा सकने वाली परिकल्पना है: कि उन क्लिकों के भीतर कहीं एक सच्चा ढाँचा बैठा है, जो सही तरीक़े का इंतज़ार कर रहा है।