IELTS Speaking hazırlığı: Türk adayların puan kaybettiği yerler

IELTS Speaking, bir değerlendiriciyle (examiner) yapılan on bir ile on dört dakikalık üç bölümlü bir görüşmedir ve dört ölçütle puanlanır: akıcılık ve tutarlılık, kelime dağarcığı, dilbilgisi çeşitliliği ve doğruluğu, telaffuz. Türk adaylar en çok kısa cevaplarda, Türkçeden çevrilen kalıplarda, uzun ve kısa ünlü farkında ve -ed eklerinde puan kaybeder.

Önce bir ayrım: YDS ve YÖKDİL'de konuşma yok

Türkiye'de en çok girilen İngilizce sınavlarından YDS ve YÖKDİL çoktan seçmeli sınavlardır; kelime, dilbilgisi, okuma ve çeviri ölçer, konuşma bölümü yoktur. Bu yüzden YDS'de yüksek puan almış biri IELTS konuşma bölümüne girdiğinde ciddi bir boşlukla karşılaşabilir: okuduğunu anlayan, ama iki dakika kesintisiz konuşmayı hiç denememiş bir aday. YDS için çalıştığınız kelimeler değerlidir, ama onları ağzınızda dolaşacak hâle getirmeniz ayrı bir çalışma ister.

Sınavın yapısı

Birinci bölümde cevap için bir formül işe yarar: doğrudan cevap, bir neden, bir örnek. Do you like cooking? sorusuna Yes, I like değil, Yes, I do. I usually cook on weekends because I don't have time during the week. My favorite thing to make is lentil soup. Türkçede Evet, seviyorum nesnesiz tam bir cevaptır; İngilizcede like nesne ister, ya Yes, I do ya da Yes, I like it denir.

Akıcılık: şey, yani, hani

Akıcılık ölçütü hiç durmadan konuşmak demek değildir, ama uzun sessizlikler ve Türkçe dolgu sesleri puan kaybettirir. Düşünürken ağzınızdan şey, yani ya da hani kaçıyorsa, bunları bilinçli olarak İngilizce karşılıklarıyla değiştirin: Well..., Let me think..., I mean..., That's an interesting question. Bunlar bile ölçülü kullanılmalı.

Duraksamaların bir nedeni de kelime sırasıdır. Türkçe cümle fiille bittiği için zihin uzun cümleyi sonuna kadar planlamadan başlamak istemez. İngilizcede ise özne ve fiil başta gelir, bu bir avantajdır: I think, I'd say, What I like about it is diye başlayıp ayrıntıyı sonra ekleyebilirsiniz. İkinci bölümde notlarınızı da İngilizce ve tek kelimelik anahtar sözcükler olarak alın; Türkçe tam cümle yazarsanız konuşurken çeviri yapmak zorunda kalırsınız.

Kelime dağarcığı: Türkçeden çevrilen kalıplar

Kelime ölçütü nadir kelimeleri değil, doğru eşleşmeleri ödüllendirir. Ezberlenmiş deyimleri yerinde olmadan cümleye sıkıştırmak doğal durmaz. Konuya uygun birkaç sağlam eşleşme, örneğin public transport, a healthy diet, work-life balance, süslü ama yanlış yerde kullanılmış bir deyimden daha değerlidir. Türkçeye geçmiş kelimelerde de dikkatli olun: sympathetic sevimli değil anlayışlı demektir, nice veya friendly kullanın.

Dilbilgisi: üçüncü bölümün yükü

Dilbilgisi çeşitliliği, özellikle üçüncü bölümde bileşik cümle kurabilmekle ilgilidir. Türkçede niteleme isimden önce ek ile yapılır: İstanbul'da yaşayan insanlar, okuduğum kitap. İngilizcede niteleme isimden sonra gelir ve who, which, that ile kurulur: people who live in Istanbul, the book that I read. Bu yapıyı rahat kullanmak, puan için en verimli dilbilgisi yatırımlarından biridir.

Genelleme yaparken gereksiz the eklemek de sık görülür: The technology changes our lives yerine Technology is changing our lives; The people are busier today yerine People are busier today. Genel kavramlardan söz ederken sayılamayan isimler ve çoğul isimler artikelsiz kalır. Üçüncü tekil şahısta -s de unutulmamalı: Türkçede o çalışıyor en yalın biçimdir, İngilizcede ise -s alan biçim tam olarak he ve she ile gelir: My brother works in Izmir.

Telaffuz: Türkçede olmayan ayrımlar

Türkçede ünlülerin uzunluğu anlam ayırmaz, İngilizcede ayırır. ship ile sheep, full ile fool, live ile leave çiftlerinde uzun ünlüyü belirgin şekilde uzatın. Türkçedeki tek e sesi İngilizcede ikiye ayrılır: bed ile bad, men ile man. Bad ve man kelimelerinde ağız daha geniş açılır.

Türkçede yumuşak b, c, d sesleri kelime sonunda pek durmaz: kitabı ve ağacı yalın hâlde kitap ve ağaç olur. Bu alışkanlık İngilizceye taşınınca bag ile back, bad ile bat aynı duyulabilir. Son sesi yumuşak bırakmaya ve ondan önceki ünlüyü biraz uzatmaya çalışın. Bir de -ed eki var: yazıldığı gibi okuma alışkanlığıyla worked kelimesi iki hece gibi söylenir. Oysa ek, wanted ve needed gibi t ya da d ile biten fiiller dışında ayrı hece oluşturmaz: worked tek hecedir ve sonu t gibi duyulur. Walk, half ve Wednesday gibi kelimelerde yazılan bazı harfler okunmaz. Th ve w sesleri için ana sayfamızdaki telaffuz bölümüne bakabilirsiniz.

IELTS konuşmasına en iyi hazırlık, gerçek bir değerlendirici gibi soru soran biriyle her gün kısa ve sesli tekrarlardır. İkinci bölüm kartlarını süre tutarak anlatın, kaydedin ve yukarıdaki listeyle kendi kaydınızı dinleyin. PollyStop'ta Polly ile konuşurken birinci ve üçüncü bölüm tarzı sorularla bu tekrarı her gün yapabilirsiniz.

Sıkça sorulan sorular

YDS'de konuşma sınavı var mı?

Hayır. YDS ve YÖKDİL çoktan seçmeli sınavlardır ve konuşma bölümü içermez. IELTS ise değerlendiriciyle yapılan ayrı bir konuşma bölümüne sahiptir, bu yüzden YDS hazırlığı tek başına IELTS konuşmasına yetmez.

IELTS Speaking kaç dakika sürer?

Toplamda yaklaşık on bir ile on dört dakika. Birinci ve üçüncü bölüm dört ile beş dakika sürer; ikinci bölümde bir dakika hazırlanır ve iki dakikaya kadar konuşursunuz.

Türk aksanı IELTS puanını düşürür mü?

Aksanın kendisi değil, anlaşılırlık puanlanır. Ship ile sheep gibi ayrımların kaybolması, kelime sonundaki seslerin sertleşmesi veya vurgunun yanlış heceye düşmesi anlamı bulanıklaştırdığında puan etkilenir.

Ezber cevaplar işe yarar mı?

Genellikle hayır. Değerlendiriciler ezberlenmiş cevapları fark edebilir ve konuya tam uymayan hazır kalıplar akıcılık ve tutarlılık puanını düşürebilir. Fikir ve kelime hazırlayın, cümleleri sınavda kurun.